İnsanın İstekleri Denemesi

İnsanın İstekleri

 

 

Budalalığımızın başka belirtileri arasında şu da unutulmamalı: İnsan,

istekleri yüzünden kendine gerekli olanı bulamaz; bir şeyin tadına

vararak değil, hayal ve hevese kapılarak, mutlu olmak için neye

muhtaç olduğumuzu kestiremeyiz. Düşüncenizi keyfince kesip

biçmeye bıraktınız mı, kendine göre olanı özleyip rahat edemez:

 

(Juvenalis)

Korku ve istekler ne zaman akılla geldi?

Bunca güvenle hangi hayali kurarsın ki

Sonunda pişman olmayasın?

Sokrates onun için tanrılardan yalnız kendisine yararlı

olacağını bildikleri neyse onu dinlermiş. Lakedemonyalılar

birlikte ve ayrı ayrı yaptıkları duada kendileri için iyi ve güzel

şeyler diler, bunların seçilmesini tanrıların keyfine bırakırlarmış:

 

(Juvenalis)

Biz bir kadın ve çocuklar isteriz, ama onlar

Bilir kadının ve çocukların ne olacağını.

Hıristiyan, Tanrı’nın dilediği olsun diye dua eder; çünkü Kral

Midas’ın şairlerce uydurulan durumuna düşmek istemez. Bu kral;

tanrılardan, her dokunduğunun altın olmasını istemiş. Duası yerine

getirilmiş: Şarabı altın olmuş, ekmeği altın, yatağının kuş tüyleri altın,

gömleği, hırkası altın. Böylece, kavuştuğu isteğinin ağırlığı altında

ezilmiş, dayanılmaz bir bolluğa gömülür olmuş. O zaman dileğinin

tam tersini dilemiş tanrılardan.

 

(Ovidius)

Şaşmış bu yeni belaya: hem zengin olmuş hem yoksul;

Kurtulmak istemiş, istemez olası bu hazineden.

Kendimden de bir şey anlatayım. Gençliğimde en çok istediğim şey

Saint-Michel Şövalyesi olmaktı; çünkü o zamanlar bu şövalyelik

Fransız soyluları arasında pek az kişinin ulaşabildiği en büyük onur

payesiydi. Kader bu isteğimi tuhaf bir şakayla yerine getirdi. Ona

ulaşmak için beni yerimden kaldırıp yükseltecek yerde, daha da

cömert davranarak sanki, o onuru ucuzlatıp alçalttı, benim

omuzlarıma; daha da aşağılara kadar indirdi!

Kleobis’le Biton, Trophonius’la Agamedes, ilk ikisi Tanrıçalarından,

son ikisi tanrılarından, dindarlıklarına en uygun ödülü dilemişler ve

gördükleri ödül ölüm olmuş; o kadar ayrıdır çünkü tanrıların görüşleri

bizimkilerden!

(Kitap 2, bölüm 12)