Dünyanın Bize Göreliği Denemesi

Dünyanın Bize Göreliği

 

Her varlık için en değerli, en yüksek varlık kendininkidir.

Başka varlıkların değerlerini kendi varlığını temel alarak

ölçer, ona göre yargılar verir. Bu temel ve ölçü olmadıkça hayal

gücümüz iş göremez. Başka bir çıkış noktası da yaratamaz.

Kendimizin dışına, ötesine gidemeyiz. Bu yüzden insanlar şöyle

düşünmüşler: Varlıkların en güzeli insandır. O halde tanrı onun

şeklindedir. Kimse erdemsiz mutlu olamaz, erdem de aklın dışında

değildir; akılsa insandan başka varlıkta yoktur. O halde tanrı insan

biçiminde olacak.

 

Ksenophanes bunu pek hoş anlatır; der ki: Eğer hayvanları da tanrılar

icadediyorsa -ederler a- onları kendilerine benzetip, övünürler. Niçin,

örneğin, bir kaz şöyle düşünmesin: Evrende her şey benim içindir.

Toprak, üstünde yürümeye yarar; güneşin işi bana ışık tutmak,

yıldızların işi yaşamım ve talihim üzerinde etkili olmaktır. Rüzgarlar,

sular bana filan rahatlığı sağlar. Bu gök kubbe benim kadar hiç

kimseyi kayırmaz.

 

Ben evrenin göz bebeğiyim. İnsanoğlu benim yiyeceğimi içeceğimi

arayıp buluyor. Oturacağım yeri yapıyor. Bana hizmet ediyor.

Buğdayı benim için ekip biçiyor. Gerçi beni kesip yiyor, ama bu işi

kendi eşlerine de yapıyor. Ben de insanoğlunu öldüren, yiyen kurtları

yiyorum.

 

Bir kartal aynı şeyi daha büyük bir gururla söyleyebilir; evrenin en

güzel, en soylu yeri olan göklerde istediği gibi uçabiliyor.

(Kitap 2,bölüm 13)

 

İnsanın en kötü durumu kendini bilmez ve yönetmez olduğu

zamandır.

(Kitap 2, bölüm 2)