Doğaya Uyma Denemesi

Doğaya Uyma

Doğaya Uyum MobiLSohbetOdalari.orG

 

Adetlerimizde, alışkanlıklarımızda, davranışlarımızda her türlü

gariplik ve aykırılıklardan kaçınmalıyız; bunlar insanı başkalarından

ayıran, insanlıktan çıkaran şeylerdir. İskender’in saray nazın

Demophonos güneşte titrer, gölgede terlermiş; böyle bir yaratılışa kim

sinirlenmez? Ben öylelerini gördüm ki, elma kokusuna Azraili

yeğlerler, fare dediniz mi ödleri kopar; kaymak gördüler mi mideleri

bulanır. Germanicus horoz görmeye, horoz sesi işitmeye

dayanamazmış. Bu gariplikler insanın içindeki gizli bir dertten

doğabilir; ama, erkenden çaresine bakılırsa, bunların önüne geçilebilir

sanırım. Ben, kendi hesabıma, bunlardan, gördüğüm eğitim yoluyla

kurtuldum; ama bu iş pek kolay olmadı. Şimdi, biradan başka, her

türlü yiyecek içeceğe iştahım açıktır. Vücut daha kıvrakken, bütün

alışkanlıklara, gereklere göre eğilip bükülmektedir. Bir delikanlı,

iştahının ve iradesinin dizginlerini tutabilmek koşuluyla, bırakın her

ulustan, her çeşitten insanlar ve ahbaplarla düşsün kalksın; hatta,

gerekirse, taşkınlık, serserilik de etsin; herkes gibi yetişsin, her şeyi

yapabilsin, ama yalnız iyi şeyleri severek yapsın. Kallisthenes’in,

Büyük İskender kadar içmeye razı olmayıp bu yüzden kralın

gözünden düşmesini filozoflar bile iyi görmemişlerdir. İnsan kralı

ile gülüp eğlenmeli, cümbüş etmeli. Hatta ben bir delikanlının

cümbüşlerde arkadaşlarından daha canlı, daha dayanıklı olmasını

isterim. İnsan kötü şeyleri, bilmediği, beceremediği için değil, canı

istemediği için yapmamalı.

(Seneka)

Kötülük etmeyi istememek başka, bilmemek başkadır.

Fransa’da her türlü taşkınlıktan uzak kalmış bir baya, kibar bir

mecliste: Kral’ın Almanya’daki işlerini görürken, kaç kez sarhoş

olmak zorunda kaldınız? diye sordum; bunu iltifat olsun diye

sormuştum, o da öyle aldı ve üç defa sarhoş olduğunu söyleyerek

üçünün de hikâyesini anlattı. İçki içmemek yüzünden Alınanlar

arasında çok sıkıntı çekmiş olanları bilirim. Alkibiades’in bulunmaz

yaratılışına hayran olduğumu çok kez söylemişimdir. Alkibiades hiç

sağlığı bozulmadan her türlü hayata kolayca girer, çıkar gün olur

İranlılar’dan daha süslü, daha görkemli, gün olur

Lakedemonyalılar’dan daha içine kapalı, daha tok gözlüdür Isparta’da

her zevke perhiz, İonia’da her zevke düşkündür.

(Horatius)

Aristippos’a her kılık, her baht yakışır. (Kitap 1, bölüm 26)