Denemelerin Konusu

Denemelerin Konusu

 

Başkaları insanoğlunu yetiştiredursun ben onu anlatıyorum ve

kendimde, pek kötü yetişmiş bir örneğine gösteriyorum. Bu örneği

yeniden biçim vermek elimde olsaydı onu elbet olduğundan çok başka

türlü yapardım. Bir kez yapılmış artık. Şunu söyleyeyim ki, kendimi

anlatırken söylediklerim değişik ve değişken olmakla beraber hiç

gerçeğe aykırı değildir. Dünya durmayan bir salıncaktır: Orada her şey

toprak, Kafkas’ın kayalıkları, Mısır’ın piramitleri, hem çevresiyle

birlikte, hem de kendi kendine sallanır. Durmanın kendisi bile daha

ağır bir sallantıdan başka bir şey değildir. Konumu (kendimi) hep aynı

halde bulundurmak elimde değil. Doğal bir sarhoşlukla, salına serpile

yürüyüp gidiyor. Onu belli bir noktada, canımın istediği bir andaki

haliyle alıyorum. Duruşu değil, geçişi anlatıyorum: Fakat yaştan yaşa,

yahut halkın dediği gibi «yedi yıldan yedi yıla» geçişi değil, günden

güne, dakikadan dakikaya geçişi. Hikayemi saati saatine yazmam

gerekiyor. Az sonra değişebilirim. Yalnız halim değil, amacım da

değişebilir. Benim yaptığım, değişen ve birbirine benzemeyen olaylar,

kararsız ve bazen çelişmeli düşünceleri yazıya dökmektir. Acaba

benliğim mi değişiyor, yoksa aynı konulan ayrı koşullara ve ayrı

bakımlara göre mi ele alıyorum? Her ne hal ise, kendi kendimden

ayrıldığım oluyor. Fakat Demades’in dediği gibi, doğrudan hiç

ayrılmıyorum. Ruhum bir yerde durabilseydi, kendimi denemekle

kalmaz, bir karara varırdım: Ruhum sürekli bir arayış ve oluş içinde.

Anlattığım hayat basit ve gösterişsiz; zararı yok. Bütün ahlak felsefesi

sıradan ve kendi halinde bir hayata da girebilir, daha zengin, gösterişli

bir hayata da: Her insanda, insanlığın bütün halleri vardır.

(Kitap 3, bölüm 2)

 

Olgun bir okuyucu çok kez başkasının yazdıklarında yazarın

düşünmediği güzellikler bulur, okuduklarına daha zengin anlamlar ve

renkler kazandırır. (Kitap 1, bölüm 26)

 

Başkalarının bilgisiyle bilgin olabilsek bile, ancak kendi aklımızla

akıllı olabiliriz. (Kitap 1, bölüm 24)

Montaigne