Çocukların Uyku Sorunları

Çocukların Uyku Sorunları ve Çözümleri

 

Anne baba köşesi

 

Çocuğunuzun uyku sorunlarını çözebilirsiniz…

Harvard Tıp Fakültesi Nöroloji Profesörü ve Boston Çocuk Hastanesi, Uyku Bozuklukları Bölümü direktörü Dr. Ferber’in Çocuklarda Uyku Sorunları ve Çözümleri adlı kitabı, doğumdan yetişkinliğe çocukların sağlıklı bir uyku alışkanlığı geliştirmesi için eşsiz bir rehber…

 

Çocukların uyku bozuklukları ko­nusunda 30 yıllık bir deneyime sahip, dünyaca tanınmış uzman Dr. Richard Ferber’in Çocuklarda Uyku Sorunları ve Çözümleri isimli kitabı, yeni baskı­sıyla anne babalara rehberlik etmeyi sürdürüyor. Dr. Ferber’in ilk olarak 1985 yılında yayımlanan bu kitabı, yeniden gözden geçirilmiş ve bilimsel gelişmeler doğrultusunda genişletil­miş haliyle Gün Yayıncılık tarafından tekrar basıldı. Öncelikle şunu belirt­mekte fayda var: Kitabın yeniden ya­yımlanmasının bir amacı da yöntem­lerin uygulanması noktasında bazı yanlış algılamaları ortadan kaldırmak.

 

Dr. Richard Ferber’in ismini çoğu insan “Ferber Yöntemi” ya da “Ağlat­ma Yöntemi” diye bilinen yöntem­le hatırlar. Dr. Ferber bu konudaki yanlış algıyla ilgili olarak önsözde şu açıklamayı yapıyor: “Birçok ebeveyn; problemin doğasına, nedenine, ebevey­nin tarzına ve aile beklentilerine bağlı olmadan, tüm uyku problemlerini gi­derebilecek bir yöntemden bahsettiği­mi sandı. Daha kötüsü, başvurdukları yöntem (kitabımda bahsedilenlerden yalnızca birisi olan) bazen yanlış bir biçimde, tam da karşı çıktığım ‘ağlat­ma’ yöntemi olarak tanımlandı. Yani çocuğu yatağında ağlamaktan yorulup, uyuyana dek yalnız başına bırakma yöntemi. Burada çocuğun ne kadar uzun ağladığının bir önemi yok ve bu yöntem bana uygun değil. Aksine, yön­temlerimin çoğu, gereksiz ağlamaların ortadan kaldırılmasına yöneliktir. Bu kitapta anlatılan uyku problemlerinin çoğu, hiç ağlama olmadan veya çocuk ağlıyorsa, ağlama zamanla azaltılarak çözülebilir. Biraz ağlama gerektiren du­rumlarda -istenmeyen alışkanlıkların değişiminde- ağlama minimum seviye­de tutulmalıdır.”

 

Çocuğunuzun uykusu düzensiz olabilir, uykuya çok zor dalabilir, gece­leri sık sık uyanabilir, sabah güçlükle uyanabilir, uyurken yatağını ıslatabilir, horlayabilir, uyku apnesi ya da narkolepsi (ani derin uyuma nöbetleri) hastası olabilir… Hatta sizin yanınız­da yatmak isteyebilir, gece korkuları olabilir, uykuda yürüyebilir yahut da yeterince uyuyamaz. Ancak endişe etmeye ve umutsuzluğa kapılmaya ge­rek yok. Tüm bu uyku sorunlarının bir çözümü var. Harvard Tıp Fakültesi’nde Nöroloji Profesörü ve Boston Çocuk Hastanesi’nde Uyku Bozuklukları Bö­lümünde direktör olarak görev yapan Dr. Ferber, çözüm yollarını bulmak için öncelikle uykunun ve uyku prob­lemlerinin karmaşık doğasını anlamak gerektiğini vurguluyor ve kitapta ilk olarak bu konulara açıklık getiriyor. Daha sonra farklı problemler karşısın­da başvurulan farklı çözüm yollarını, yaşanmış örneklerle ortaya koyuyor.

 

NEDENİ ANLAMAYA ÇALIŞIN

Çocuklar çok farklı uyku sorunla­rıyla karşılaşabilirler ve herhangi bir uyku problemi pek çok nedenle ortaya çıkabilir. Üstelik benzer bir problem farklı çocuklarda farklı nedenlerle gö­rülebilir. Dr. Ferber, uygun tedaviyi se­çebilmek için bu noktaların göz önün­de bulundurulması gerektiğini; bazen birden fazla yöntemin işe yarayabile­ceğini ve bunlardan çocuğun özellikle­rine en uygun olanı seçmek gerektiği­ni önemle vurguluyor. Burada dikkat edilmesi gereken ise şu: Eğer çocuğu­nuzun uyku sorunu varsa, öncelikle bunun tüm nedenlerini anlamaya ve ortaya koymaya çalışmalısınız. Bunu başardığınız takdirde çocuğunuzun sorununa bir çözüm yolu bulunabilir.

 

Dr. Ferber, uyku saatlerinin çocu­ğun uykusunu nasıl etkilediğini, farklı yaşlardaki uyku gereksinimlerini, ço­cuğu gereğinden fazla uyutmaya çalış­manın yol açtığı sorunları da anlaşılır bir dille açıklıyor. Ayrıca gece terörleri, uyurgezerlik ve birlikte uyuma gibi ko­nularda da aydınlatıcı bilgiler sunuyor. Tüm bu sorunların neden yaşandığı ve bunlarla nasıl baş edilmesi gerektiği şeklindeki soruların cevaplarını da bu kitapta bulmak mümkün.

 

Çocuklar doğumun ardından üçüncü aylarını doldurduklarında önemli değişimler geçirirler. Artık uy­kunun uzun kısmı gece gerçekleşmek­tedir. Yani çocuk büyüdükçe uykusu da düzene girer. Bu noktada Dr. Ferber, çocuklar üç-dört aylık olmadan önce uyku düzeninde önemli değişik­likler yapılmamasını öneriyor. Çocu­ğun gece uyanmaları ebeveynleri fazla zorlamıyorsa birkaç hafta beklemek gerektiğini ve uyuma düzeninin sık­lıkla kendi başına gelişeceğini belir­tiyor. Çocukların ilk aylardan sonra uyumak için sallanmaya, okşanmaya, emzik veya biberonla sakinleştirilmeye ihtiyaç duymadıklarını ifade eden yazar, bu gibi uyku ilişkilendirmelerinin ortadan kaldırılmasının hem çocuk hem de ebeveynlerin yararına olduğunu söylüyor. Tüm çocuklar al­tıncı aydan sonra (zamanında doğan ve normal uyku düzeni olan çocuklar dört aydan sonra) gece uyandıkların­da kendi başlarına uyuyabilirler. Dr. Ferber’in verdiği bu bilgi, oldukça bü­yük önem taşıyor. Çünkü altıncı ayını geçen çocuğunuz gecenin bir vakti uyandığında kendi başına uyuyamıyorsa bir sorun var demektir.

 

Dr. Ferber, çok geç yatan, az uyuyan ve gündüz vakti uykulu dolaşan gençlere de değiniyor kitapta. Sürekli ge­lişen teknoloji uyku düzenimizi de etkiliyor kuşkusuz. Dr. Ferber’in belirttiği üzere, elektronik dünyası gündüzle ge­ceyi birbirine bağladı. Yirmi dört saat yayın yapan televiz­yonlarda, gençlere yönelik programlar sabaha kadar devam ediyor. Ayrıca telefon her daim elimizin altında ve bilgisa­yar yanı başımızda. Dolayısıyla gençlerin düzensiz ve az uyuduğu bir toplum söz konusu. Dr. Ferber, geç yatıp erken kalkmak zorunda olan ve böylece yeteri kadar uyuyamayan gençlerde, uykusuzluğa neden olan sosyal etkileri bertaraf etmenin pek kolay olmadığını söylüyor ve şunları ekliyor: “Eğitim işe yarayabilir. Uykunun önemini anlayıp uyku dü­zenlemelerinde buna dikkat etmeliyiz. Bir gencin mükemmel bir uyku düzenine uyması beklenmeyebilir, ama gece uyku düzeninin gündüz performansı ile olan ilişkisini ona açıkla­makla problemi en aza indirebilirsiniz. Bu yöntemi kullana­rak birçok genç üzerinde başarılı oldum.”

 

EBEVEYNLER İÇİN EŞSİZ BİR REHBER
Uyku ihtiyaçları çocuktan çocuğa ve hatta ailelerin tu­tumlarına göre değişse de uygulayacağınız bazı rutinler ve yaklaşımlar, çocuğunuzda iyi uyuma alışkanlıkları geliştire- biliyor; üstelik büyüyünce ortaya çıkabilecek sorunları da önleyebiliyor. Şüphesiz her anne baba, çocuğunun düzenli ve sağlıklı bir uykuya sahip olmasını arzu eder. Çünkü uy­kunun çocuk gelişimi üzerindeki etkin rolü herkes tarafın­dan bilinen bir gerçek. Dolayısıyla tüm anne babaların ve hatta bebek bekleyen adayların bu kitabı bir an evvel oku­masında fayda var. Hem çocuklarının rahatı hem de kendi rahatları için. Dr. Ferber, bebeklik döneminden gençlik dönemine kadar karşılaşılabilecek uyku sorunları ve bu so­runlarla nasıl mücadele edileceği konusunda ebeveynlere eşsiz bir rehber sunuyor.

 

 

Elif ŞAHİN HAMİDİ – Çocuklarda Uyku Sorunları ve Çözümleri -Richard Ferber Çeviren: Orhan Tuncay
Gün Yayıncılık